
|
||
|
|
||
| Tipitaka Network: An Elementary Pali Course | Velthuis |
An Elementary Paa.li CourseSelections for TranslationI. Buddheniyaa Vatthu: Story of BuddheniJambudiipe kira pubbe paa.taliputtanagare sattaasiiti-ko.ti-nihita-dhana.m eka.m se.t.thi-kula.m ahosi. Tassa pana se.t.thino ekaa y'eva dhiitaa ahosi - naamena Buddhenii naama. Tassa satta-vassika-kaale maataa-pitaro kaalamaka.msu. Tasmi.m kule sabba.m saapateyya.m tassaa y'eva ahosi. Saa kira abhiruupaa paasaadikaa paramaaya va.n.napokkharataaya samannaagataa devaccharaa-pa.tibhaagaa piyaa ca ahosi manaapaa saddhaa pasannaa ratanattayamaamikaa pa.tivasati. Tasmi.m pana nagare se.t.thisenaapati - uparaajaadayo ta.m attano paadaparikatta.m kaamayamaanaa manusse pesesu.m pa.n.naakaarehi saddhi.m. Saa ta.m sutvaa cintesi:- mayha.m maataapitaro sabba.m vibhava.m pahaaya mataa. Mayaa'pi tathaa gantabba.m. Ki.m me patikulena. Kevala.m citta-vinaasaaya bhavati. Mayaa pan'ima.m dhana.m Buddha-saasane y'eva nidahitu.m va.t.tatii'ti cintesi. Cintetvaa ca pana tesa.m mayha.m patikulena'ttho'ti pa.tikkhipi. Saa tato pa.t.thaaya mahaadaana.m pavattentii sama.na-braahma.ne santappesi. Ath'aaparabhaage eko assa-vaa.nijako assa-vaa.nijjaaya pubbant'aaparanta.m gacchanto aagamma imasmi.m gehe nivaasa.m ga.nhi. Atha so vaa.nijo ta.m disvaa dhiitu-sineha.m pati.t.thaapetvaa gandha-maalaa - vatth - 'aala`nkaaraadiihi tassaa upakaarako hutvaa gamanakaale - "Amma etesu assesu tava ruccanaka.m assa.m ga.nhaahii" ti aaha. Saa'pi asse oloketvaa eka.m sindhavapotaka.m disvaa "eta.m me dehii' " ti aaha. Vaa.nijo - "Amma eso sindhavapotako. Appamattaa hutvaa pa.tijaggaahii' " ti vatvaa ta.m pa.tipaadetvaa agamaasi. Saa'pi ta.m pa.tijaggamaanaa aakaasa - gaamii - bhaava.m ~natvaa sammaapa.tijaggantii eva.m cintesi - pu~n~nakara.nassa me sahaayo laddho'ti agatapubbaa ca me Bhagavato sakala.m maarabala.m vidhaametvaa Buddhabhuutassa Jaya-mahaa Bodhi-bhuumi. Yannuunaaha.m tattha gantvaa Bhagavato Jayamahaa-bodhi.m vandeyyan'ti cintetvaa bahuu rajata-suva.n.na-maalaadayo kaaraapetvaa ekadivasa.m assam' abhiruyha aakaasena gantvaa bodhi-maalake .thatvaa - Aagacchantu ayya suva.n.namaalaa puujetun'ti ugghosesi - ten'ettha: Yato pa.t.thaaya'ha.m
Buddha - saasane suddha-maanasaa Aagacchantu namassantu -
bodhi.m puujentu saadhuka.m Sutvaa ta.m vacana.m
ayyaa - bahuu Siilavaasino Tato-ppabhuti saa kumaarikaa Buddha-saasane atii'va pasannaa niccameva assamabhiruyha aagantvaa ariyehi saddhi.m Mahaabodhi.m suva.n.namaalaabhi puujetvaa gacchati. Atha Paa.taliputta-nagar'opavane vanacaraa tassa abhi.nha.m gacchantiyaa ca aagacchantiyaa ca ruupasampatti.m disvaa ra~n~no kathesu.m. "Mahaaraaja, evaruupaa kumaarikaa assam'abhiruyha aagantvaa nibandha.m vanditvaa gacchati. Devassaanuruua.m aggamahesi bhavitun' " ti. Raajaa ta.m sutvaa "Tena hi bhane ga.nhatha na.m kumaari.m Mama aggamahesi.m karomii" ti, purise payojesi. Tena payuttaa purisaa Bodhi-puuja.m katvaa aagacchanti.m ga.nhaamaa'ti tattha niliinaa gaha.na-sajjaa a.t.tha.msu. Tadaa saa kumaarikaa assam'abhiruyha Mahaa-Bodhima.n.da.m gantvaa viitaraagehi saddhi.m pupphapuuja.m katvaa vanditvaa nivatti. Atha tesu eko Dhammarakkhitatthero naama tassaa eva'maaha: "Bhagini, tva.m antaraamagge coraa ga.nhitukaamaa .thitaa. Asukha.t.thaana.m patvaa appamattaa siigha.m gacchaa" ti. Saa pi gacchantii ta.m .thaana.m patvaa corehi anubandhitaa assassa pa.nhiyaa sa~n~na.m datvaa pakkami. Coraa pacchato pacchato anubandhi.msu. Asso vega.m janetvaa aakaasa'mullanghi. Kumaarikaa vega.m sandhaaretu.m asakkontii assassa pi.t.thito parigilitvaa patantii - mayaa katuupakaara.m sara puttaati aaha. So patanti.m disvaa vegena gantvaa pi.t.thiya.m nisiidaapetvaa aakaasato netvaa saka.t.thaane y'eva pati.t.thaapesi. Tasmaa Tiracchaanagataa
p'eva.m - sarantaa upakaaraka.m Tato saa kumaarikaa sattaasiitiko.ti - dhana.m Buddhasaasane y'eva vapitvaa yaavajiiva.m siila.m rakkhitvaa tato cutaa suttappabuddho viya devaloke nibbatti. Atitaru.navayaa bho
maatugaamaa'pi eva.m I^I. Paaniiyadinnassa Vatthu: Story of the Giver of WaterJambudiipe a~n~natarasmi.m janapade kir'eko manusso ra.t.thato ra.t.tha.m janapadato janapada.m vicaranto anukkamena Candabhaagaa-nadiitiira.m patvaa naava.m abhiruhitvaa paratiira.m gacchati. Ath'aapara.m gabbhinitthii taaya eva'naavaaya gacchati. Atha naavaa ga`ngaa-majjhaa-patta-kaale tassa kammaja vaataa cali.msu. Tato saa vijaayitu'masakkontii kiilantaa paaniiya.m me detha pipaasitaa'mhii' ti manusse yaaci. Te tassaa vacana.m asu.nantaa viya paaniiya.m n'aada.msu. Atha so jaanapadiko tassa karu.naayanto paaniiya.m gahetvaa mukhe aasi~nci. Tasmi.m kha.ne saa laddhaassaasaa sukhena daaraka.m vijaayi. Atha te tiira.m patvaa katipaya-divasena attano attano .thaana.m paapu.ni.msu. Ath'aaparabhaage so jaanapadiko a~n~natara-kicca.m pa.ticca tassaa itthiyaa vasana-ghara.m patvaa tattha tattha aahi.n.danto nivaasana.t.taana.m alabhitvaa nagaradvaare saala.m gantvaa tattha nipajji. Tasmi.m y'eva divase coraa nagara.m pavisitvaa raajagehe sandhi.m chinditvaa dhanasaara.m gahetvaa gacchantaa raajapurisehi anubaddhaa gantvaa taa y'eva saalaaya cha.d.detvaa palaayi.msu. Atha raajapurisaa aagantvaa ta.m jaanapadika.m disvaa - aya.m coro'ti gahetvaa pacchaabaaha.m gaa.lha.m bandhitvaa puna-divase ra~n~no dassesu.m. Ra~n~naa "Kasmaa bha.ne, corakamma'kaasii" ti pucchito. "N'aaha.m, deva, coro, aagantuko'mhi" ti vutte, raajaa core pariyesitvaa alabhanto ayam'eva coro ima.m maarethaa'ti aanaapesi. Raajapurisehi ta.m gaa.lha.m bandhitvaa aaghaata.t.thaana.m nette saa itthii ta.m tatha niiyamaana.m disvaa sa~njaanitvaa kampamaana hadayaa muhuttena ra~n~no santika.m gantvaa vanditvaa, "deva eso na coro aagantuko, muccath'eta.m, devaa'ti" 'aaha. Raajaa tassaa katha.m asaddhahanto yajjeta.m mocetum'icchasi tassagghanaka.m dhana.m datvaa mu~ncaapehii'ti. Saa "saami mama gehe dhana.m n'atthi. Api ca me satta-puttehi saddhi.m ma.m daasi.m karohi. Eta.m mu~nca devaa" ti aaha. I^I^I. Duggatassa Daana.m: A Pauper's CharityAhosi.m duggato pubbe -
Baaraa.nasi-puruttame Jiivanto bhatiyaa so'ha.m -
daana.m dente mahaajane Samuppa.n.na-vatthaala`nkaaraa
- daana.m dentii ime janaa Buddhu'ppaado aya.m
daani - dhammo loke pavattati Ava.t.thito'va sa.msaaro -
apaayaa khalu puuritaa Idaani dukkhito hutvaa
- jiivaami kasiren'aha.m Idaani biija.m ropemi -
sukhette saadhu-sammate Iti cintiya bhikkhitvaa -
bhati.m katvaana 'nekadhaa Aayaasena adaas 'aha.m
- paayaasa.m amataa yaso Jaato'mhi dibbakaamehi
- modamaano anekadhaa IV. Sumanaadeviyaa Vatthu: Story of Sumanaa DeviSaavatthiya.m hi devasika.m Anaathapi.n.dikassa gehe dve Bhikkhu-sahassaani bhu~njanti; tathaa Visaakhaaya mahaaupaasikaaya. Saavatthiya~n ca yo yo daana.m daatukaamo hoti so so tesa.m ubhi.nna.m okaasa.m labhitvaa'va karonti. Ki.m kaara.naa? Tumhaaka.m daanagga.m Anaathapi.n.diko vaa Visaakhaa vaa aagataa'ti pucchitvaa n'aagataa'ti vutte satasahassa.m vissajjetvaa katadaanam'pi ki.m daana.m naam'etanti garahanti. Ubho'pi te Bhikkhusa`nghassa ruci~n ca anucchavikakiccaani ca ativiya jaananti. Tesu vicaarentesu bhikkhuu cittaruupa.m bhu~njanti. Tasmaa sabbe daana.m daatukaamaa te gahetvaa'va gacchanti. Iti te attano ghare bhikkhuu parivisitu.m na labhanti. Tato Visaakhaa "ko nu kho mama .thaane .thatvaa bhikkhusa`ngha.m parivisissatii" ti upadhaarentii puttassa dhiitara.m disvaa ta.m attano .thaane .thapesi. Saa tassaa nivesane bhikkhusa`ngha.m parivisati. Anaathapi.n.diko'pi Mahaasubhadda.m naama je.t.thadhiitara.m .thapesi. Saa bhikkhuuna.m veyyaavacca.m karontii dhamma.m su.nantii sotaapannaa hutvaa patikula.m agamaasi. Tato Cullasubhadda.m .thapesi. Saa'pi tatth'eva karontii sotaapannaa hutvaa patikula.m gataa. Atha Sumanaadevi.m naama ka.ni.t.thadhiitara.m .thapesi. Saa pana Sakadaagaamiphala.m patvaa kumaarikaa'va hutvaa tathaaruupena aphaasukhena aaturaa aahaarupaccheda.m katvaa pitara.m da.t.thukaamaa hutvaa pakkosaapesi. So ekasmi.m daanagge tassa saasana.m sutvaa'va aagantvaa - "Ki.m amma Sumane'?" ti aaha. Saa'pi na.m aaha - "Ki.m taata ki.ni.t.thabhaatikaa"ti. "Vippalapasi, amma?" "Na vippalapaami, ka.ni.t.thabhaatikaa" ti. "Bhaayasi, ammaa" ti. "Na bhaayaami, ka.ni.t.thabhaatikaa" ti. Ettaka.m vatvaa y'eva pana saa kaalamakaasi. So Sotaapanno'pi samaano se.t.thidhiitari uppannasoka.m adhivaasetu.m asakkonto Dhiitu sariirakicca.m kaaretvaa rodanto Satthusantika.m gantvaa "Ki.m gahapati dukkhii dummano assumukho rudamaano upagato'sii" ti? vutte "Dhiitaa me bhante Sumanaadevi kaalakataa" ti aaha. "Atha kasmaa socasi? Nanu sabbesa.m eka`nsika.m mara.nanti." "Jaanaam'eta.m bhante. Evaruupaa pana me hirottappasampannaa dhiitaa saa mara.nakaale sati.m paccupa.t.thaapetu.m asakkontii vippalamaanaa mataa'ti me anappaka.m domanassa.m uppajjati" ti. "Ki.m pana tayaa kathita.m mahaase.t.thi?" "Aha.m ta.m bhante 'Amma Sumane' 'ti aamantesi.m. Atha na.m aaha 'Ki.m taata ka.ni.t.thabhaatikaa'ti. Tato 'vippalpasi ammaa' 'ti? 'Na vippalapaamii'ti ka.ni.t.thabhaatikaa' 'ti. 'Bhaayasi ammaa' 'ti? 'Na bhaayaamii'ti ka.ni.t.tabhaatikaa' 'ti. Ettaka.m vatvaa kaalamaakasii" ti. Atha na.m Bhagavaa aaha. "Na te mahaase.t.thi dhiitaa vippalapii" ti. "Atha kasmaa evam'aahaa?" ti Ka.ni.t.thattaa y'eva. Dhiitaa hi te gahapati maggaphalehi tayaa mahallikaa. Tva.m hi Sotaapanno. Dhiitaa pana te Sakadaagaamini. Saa maggaphalehi mahallikattaa evam'aahaa" ti. "Eva.m bhante!" "Eva.m gahapati!" "Idaani kuhi.m nibbattaa, bhante?" Tusitabhavane gahapatii'ti vutte bhante mama dhiitaa idhaa ~naatakaana.m antare nandamaanaa, vicaritvaa ito gantvaa'pi nandana.t.thaane y'eva nibbattaa." Atha na.m satthaa "Aama gahapati appamattaa naama gaha.t.thaa vaa pabbajitaa vaa idha loke ca paraloke ca nandanti y'evaa"ti vatvaa ima.m gaatham'aaha. Idha nandati pecca nandati -
katapu~n~no ubhayattha nandati V. Selections from DhammapadaNa hi verena veraani -
sammantii'dha kudaacana.m Yathaa agaara.m
ducchanna.m - vu.t.thi samativijjhati Yathaa agaara.m
succhanna.m - vu.t.thi na samativijjhati Idha socati pecca socati -
paapakaarii ubhayattha socati Idha modati pecca modati -
katapu~n~no ubhayattha modati Idha tappati pecca tappati -
paapakaarii ubhayattha tappati Idha nandati pecca nandati -
katapu~n~no ubhayattha nandati Appamaado amatapada.m -
pamaado maccuno pada.m Appamaadena maghavaa -
devaana.m se.t.thata.m gato Acira.m vata'ya.m kaayo -
pa.thavi.m adhisessati Yathaa'pi bhamaro puppha.m
- va.n.nagandha.m ahe.thaya.m Na paresa.m vilomaani - na
paresa.m kat'aakata.m Yathaa'pi
puppharaasimhaa - kayiraa maalaagu.ne bahuu Madhuu'va ma~n~natii
baalo - yaava paapa.m na paccati Selo yathaa ekaghano -
vaatena na samiirati Na attahetu na parassa hetu -
na putta'micche na dhana.m na ra.t.tha.m Yo sahassa.m sahassena - sa`ngaame maanuse jine Sabbe tasanti da.n.dassa -
sabbe bhaayanti maccuno Sabbe tasanti da.n.dassa -
sabbesa.m jiivita.m piya.m Dhamma.m care sucarita.m - na ta.m duccarita.m care Kiccho manussa pa.tilaabho
- kiccha.m macchaana jiivita.m Sabbapaapassa akara.na.m -
kusalassa upasampadaa Yo ca Buddha~n ca
dhamma~n ca - sa`ngha~n ca sara.na.m gato Dukkha.m dukkhasamuppaada.m
- dukkhassa ca atikkama.m Eta.m kho sara.na.m khema.m - eta.m sara.na'muttama.m Na c'aahu na ca bhavissati
- na cetarahi vijjati Na tena pa.n.dito hoti -
yaavataa bahu bhaasati Na taavataa dhammadharo
- yaavataa bahu bhaasati Akata.m dukkata.m seyyo -
pacchaa tapati dukkata.m Sukha.m yaava jaraa
siila.m - sukhaa saddhaa pati.t.thitaa Sabbadaana.m
dhammadaana.m jinaati - sabba.m rasa.m dhammarasa.m
jinaati Cakkhunaa sa.mvaro
saadhu - saadhu sotena sa.mvaro Kaayena sa.mvaro saadhu
- saadhu vaacaaya sa.mvaro Dhammaaraamo dhammarato
- dhamma.m anuvicintaya.m Yassa kaayena
vaacaaya - manasaa n'atthi dukkata.m VI.Mano pubba`ngamaa
dhammaa - mano se.t.thaa manomayaa Mano pubba`ngamaa
dhammaa - manose.t.thaa manomayaa In prose form:- Dhammaa mano pubba`ngamaa (honti), mano se.t.thaa (honti), manomayaa (honti), (Yo) ce pasannena manasaa bhaasati vaa karoti vaa, tato sukha.m na.m anveti anapaayinii chaayaa iva. Dhammaa-dhara, to hold or support. suffix mma. states or conditions. Pubba`ngamaa - pubba + .m + gamaa = going before. Manose.t.thaa - mana + se.t.tha. - When words of the mano group are compounded with another word, the final vowel is changed into 'o'. Manomayaa - This is a Nominal Derivative (Taddihita) formed from mana and suffix 'maya' which means made of. Padu.t.thena - pa + dusa, to defile, pollute. This is the Perfect Participle of 'padusa'. Here the suffix 'ta' is changed into '.t.tha'. Comp. di.t.tha from disa, to see; na.t.tha from nasa, to perish; da.t.tha from da`nsa, to sting; i.t.tha from isu, to wish. Bhaasati - Present tense of bhaasa, to speak. Karoti - Present tense of kara, to do. Anveti - anu + eti The present tense of 'i'', to go. Here 'u' is changed into 'v'. Cakka.m'va - Cakka.m + iva, This is a Sandhi formed by dropping the following vowel. Vahato - The Genitive case of 'vahanta', from 'vaha', to carry. Pasannena - The Perfect Participle of 'pa', + 'sada', to be pleased. Here the suffix 'ta' is changed into 'nna'. Comp. 'bhinna', from bhidi, to break; chinna from chidi, to cut; channa from chada, to cover. Anapaayinii - Na + apaayinii. Here na is changed into 'an'. Apaayinii is formed from apa + aya, to go. |
Contents
Preface * Suggested Solutions |
![]()
Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
Buddha sāsana.m cira.m ti.t.thatu.